ربوکاپ و فیرا معروفتریناند، اما تنها بازیگران میدان نیستند. چند رویداد دیگر هم هستند که در مقیاس جهانی صدها هزار دانشآموز را درگیر میکنند و هرکدام فلسفهٔ متفاوتی دارند.
FIRST — فرست
بزرگترین برنامهٔ رباتیک مدرسهای جهان، با ساختار پلکانی روشن:
| سطح | نام کامل | سن تقریبی |
|---|---|---|
| FLL Explore | FIRST LEGO League Explore | ۶–۹ سال |
| FLL Challenge | FIRST LEGO League Challenge | ۹–۱۶ سال |
| FTC | FIRST Tech Challenge | ۱۲–۱۸ سال |
| FRC | FIRST Robotics Competition | ۱۴–۱۸ سال |
| FGC | FIRST Global Challenge (المپیاد جهانی) | تیم ملی کشورها |
ویژگی FIRST این است که موضوع هر سال عوض میشود و بخش زیادی از امتیاز به کار تیمی، مستندسازی و ارائه اختصاص دارد — نه فقط عملکرد ربات.
VEX Robotics — ویکس
بر پایهٔ یک سیستم قطعات استاندارد ساخته شده که همه از آن استفاده میکنند. چهار سطح دارد: VEX IQ (ابتدایی)، VEX V5 / VRC (دبیرستان)، VEX U (دانشگاه) و VEX AI (رقابت کاملاً خودران). فینال جهانیاش، VEX Worlds، از پرجمعیتترین رویدادهای رباتیک دنیاست.
WRO — المپیاد جهانی رباتیک
World Robot Olympiad چهار بخش دارد:
- RoboMission — انجام مأموریت روی میدان استاندارد در زمان محدود
- RoboSports — رقابت دو تیم دو نفره
- Future Innovators — ارائهٔ یک راهحل نوآورانه برای مسئلهٔ واقعی
- Future Engineers — خودروی خودران
WRO از نظر ساختار به المپیادهای علمی نزدیکتر است و مرحلهٔ کشوری دارد.
RoboMaster — روبومستر
مسابقهٔ چینی و مهندسیمحور که در آن تیمهای دانشگاهی رباتهای نبرد میسازند و در میدانی شبیه بازیهای استراتژیک رقابت میکنند. ترکیبی از مکانیک سنگین، بینایی ماشین و تاکتیک تیمی — از نظر سطح فنی یکی از سختترینهاست.
ABU Robocon — روبوکان آسیا و اقیانوسیه
هر سال یک چالش واحد اعلام میشود (مثلاً پرتاب حلقه یا عبور از مانع با ربات دوگانه) و تیمهای ملی کشورهای آسیایی برای آن ربات میسازند. سطح فنی بالا و کاملاً دانشگاهی.
مسابقات تخصصی دیگر
| مسابقه | فارسی | حوزه |
|---|---|---|
| MATE ROV | مسابقات ربات زیرسطحی MATE | ربات زیرآب (ROV) |
| RoboSub / RoboBoat | زیردریایی و شناور خودران | ناوبری خودمختار دریایی |
| Eurobot | اوروبات | چالش سالانهٔ اروپایی |
| Teknofest | تکنوفست | پهپاد، خودران، امدادگر (ترکیه) |
| Robotex International | روبوتکس | مسیریاب، سومو، هوش مصنوعی |
| All Japan Robot Sumo | سومو ربات ژاپن | نبرد هلدادن در رینگ |
| Micromouse (IEEE) | میکروماوس | حل هزارتو با سرعت |
| World Robot Summit | اجلاس جهانی ربات | صنعتی، خدماتی، امداد (ژاپن) |
| Indy Autonomous Challenge | چالش خودروی خودران | مسابقهٔ خودروی بدون راننده |
واقعیت شرکت از ایران
حضور در بعضی از این رویدادها برای تیمهای ایرانی بهدلیل هزینهٔ سفر، ویزا و تأمین قطعات آسان نیست. به همین دلیل بیشتر تیمهای موفق ایرانی روی مسیر ایراناپن و فیراکاپ تمرکز میکنند و بعد از تثبیت، سراغ رویدادهای دیگر میروند. این ترتیب، هم کمهزینهتر است و هم واقعبینانهتر.
پرسشهای پرتکرار
کدام مسابقه برای پذیرش دانشگاهی بیشتر شناخته شده است؟
FIRST و WRO در سطح بینالمللی نام آشناتری برای کمیتههای پذیرش دارند، اما مقام در ربوکاپ و فیرا هم بهعنوان دستاورد فنی جدی شناخته میشود.
آیا تیمهای ایرانی میتوانند در این مسابقات شرکت کنند؟
در بسیاری از آنها بله، اما محدودیتهای سفر، هزینه و تأمین قطعات عملاً مسیر را سخت میکند. شروع از رویدادهای داخلی منطقیتر است.
تفاوت VEX با FIRST چیست؟
در VEX همهٔ تیمها از یک سیستم قطعات استاندارد استفاده میکنند و رقابت بیشتر مهندسی و راهبردی است؛ در FIRST بخش بزرگی از امتیاز به کار تیمی، مستندسازی و ارائه اختصاص دارد.
میخواهی وارد این لیگ شوی؟
تیمهای مسابقاتی نوین ذهن هر سال از صفر تا سکوی جهانی آموزش میبینند — حضوری در تهران و آنلاین در سراسر کشور.
ثبتنام و مشاوره رایگان