ربوکاپ یک هدف رسمی و عجیب دارد: تا سال ۲۰۵۰، تیمی از ربات‌های انسان‌نمای کاملاً خودمختار باید بتواند قهرمان جام جهانی فوتبال را طبق قوانین فیفا شکست دهد. این هدف بلندپروازانه، از ۱۹۹۷ تا امروز، بزرگ‌ترین جامعهٔ رباتیک آموزشی و پژوهشی دنیا را شکل داده است. در این مقاله داستان آن را از ابتدا مرور می‌کنیم.
ایده‌ای که از یک کارگاه دانشگاهی شروع شد
اوایل دههٔ ۱۹۹۰، گروهی از پژوهشگران ژاپنی هوش مصنوعی، از جمله هیروآکی کیتانو، به دنبال یک «مسئلهٔ بزرگ» بودند که مثل شطرنج برای هوش مصنوعی کلاسیک، پیشرفت رباتیک را جلو ببرد. شطرنج محیطی ایستا و کاملاً قابل‌مشاهده است؛ فوتبال برعکس: پویا، پرسروصدا، تیمی و لحظه‌ای. این شد که فوتبال به‌عنوان «مسئلهٔ استاندارد» انتخاب شد.
ناگویا ۱۹۹۷: اولین ربوکاپ
اولین مسابقات رسمی ربوکاپ در سال ۱۹۹۷ هم‌زمان با کنفرانس بین‌المللی هوش مصنوعی (IJCAI) در ناگویای ژاپن برگزار شد؛ با حدود ۴۰ تیم و چند هزار تماشاگر. همان سال، شکست کاسپاروف از کامپیوتر دیپ‌بلو هم رخ داد و این هم‌زمانی، ربوکاپ را به‌عنوان «چالش بعدیِ هوش مصنوعی» معروف کرد.
گسترش لیگ‌ها: از فوتبال تا امداد، خانه و صنعت
خیلی زود مشخص شد فناوری‌هایی که برای فوتبال ربات ساخته میشود، در جاهای دیگر هم به کار می‌آید. به‌همین دلیل لیگ‌های تازه اضافه شدند:
- RoboCupRescue (۲۰۰۱): پس از زلزلهٔ کوبه، لیگ ربات‌های امدادگر و شبیه‌سازی امداد شکل گرفت. (مقاله)
- RoboCup@Home (۲۰۰۶): ربات‌های خدمتکار در محیط خانهٔ واقعی. (مقاله)
- RoboCup@Work و Logistics: ربات‌های صنعتی و انبارداری. (مقاله)
- لیگ‌های فوتبال: سایز کوچک، سایز متوسط، پلتفرم استاندارد (NAO)، انسان‌نما و شبیه‌سازی دو و سه‌بعدی.
ربوکاپ جونیور: ورود دانش‌آموزان (۲۰۰۰)
در سال ۲۰۰۰ در ملبورن استرالیا، بخش RoboCupJunior برای دانش‌آموزان زیر ۱۹ سال راه‌اندازی شد با سه شاخهٔ اصلی: فوتبال (Soccer)، امداد (Rescue) و نمایش (OnStage که ابتدا Dance نام داشت). ایدهٔ اصلی این بود که مسابقه، بهانه‌ای برای یادگیری پروژه‌محور باشد، نه صرفاً برد و باخت. امروز ربوکاپ جونیور بزرگ‌ترین بخش ربوکاپ از نظر تعداد شرکت‌کننده است.
راهنمای لیگ‌های جونیور: امدادگر خطی، امدادگر ماز، فوتبال جونیور و روی صحنه.
ربوکاپ در ایران: از ایراناپن تا تیم‌های جهانی
ایران یکی از فعال‌ترین کشورهای ربوکاپ است. تیم‌های دانشگاهی ایرانی از اوایل دههٔ ۲۰۰۰ در لیگ‌های شبیه‌سازی و امداد مقام‌های جهانی گرفتند و از سال ۲۰۰۶، رویداد ربوکاپ آزاد ایران (IranOpen) به‌عنوان یکی از معتبرترین رویدادهای منطقهای ربوکاپ هر سال برگزار میشود. ایراناپن علاوه بر لیگ‌های رسمی، لیگ‌های «آزاد» مخصوص دانش‌آموزان مثل مسیریاب، آتش‌نشان و جنگجو دارد. راهنما: ربوکاپ ایراناپن.
مسیر تا ۲۰۵۰: امروز کجاییم؟
ربات‌های انسان‌نمای امروز می‌دوند، توپ را دریبل می‌زنند و پس از زمین‌خوردن بلند می‌شوند؛ اما هنوز تا بازی با انسان فاصله زیادی دارند. با این حال، هر سال پیشرفت‌ها چشمگیر است و فناوری‌های ربوکاپ (مثل مکان‌یابی، برنامه‌ریزی حرکت و بینایی ماشین) امروز در خودروهای خودران، ربات‌های انبار و ربات‌های جراحی به کار می‌روند. دانش‌آموزی که امروز در لیگ امدادگر خطی شرکت می‌کند، در واقع دارد الفبای همین فناوری‌ها را یاد می‌گیرد.
ربوکاپ برای فرزند شما یعنی چه؟
ربوکاپ جونیور در ایران از طریق ایراناپن و لیگ‌های منطقهای در دسترس است و تیم‌های نوین ذهن هر سال در آن حضور دارند. اگر فرزندتان رباتیک را شروع کرده، بهترین کار این است که یک‌بار به‌عنوان تماشاگر به ایراناپن بیاید؛ بعد از آن، معمولاً خودش از شما می‌خواهد به تیم مسابقاتی بپیوندد. برای راهنمایی دربارهٔ لیگ مناسب سن فرزندتان، از مشاورهٔ رایگان نوین ذهن استفاده کنید.
پرسش‌های پرتکرار
هدف ۲۰۵۰ ربوکاپ واقعاً جدی است؟
بله، این هدف رسمی فدراسیون ربوکاپ است و مثل برنامهٔ آپولو، بیشتر برای جهت‌دادن به پژوهش‌هاست تا یک پیش‌بینی قطعی.
ربوکاپ جونیور از چه سنی است؟
تا ۱۹ سال؛ بسته به لیگ، ردهٔ ابتدایی (معمولاً زیر ۱۴ سال) و ردهٔ ثانویه (۱۴ تا ۱۹ سال) تعریف میشود.
ایراناپن همان ربوکاپ است؟
ایراناپن یک رویداد منطقهای رسمی ربوکاپ است که در ایران برگزار میشود و نتایج آن در معرفی تیمها به ربوکاپ جهانی اثر دارد.
فرزندتان را برای مسابقات رباتیک آماده کنید
تیم‌های مسابقاتی نوین ذهن هر سال روی سکوی فیراکاپ، ربوکاپ و ایراناپن می‌ایستند. جلسهٔ اول رایگان است؛ بیایید و از نزدیک ببینید.
رزرو جلسهٔ آزمایشی رایگان